W ciągu VII i VI w. przed Chr. w wielu greckich miastach-państwach dokonały się przewroty, których celem było rozwiązanie palących problemów politycznych i gospodarczych. Na tym właśnie tle pojawili się w zachodnich koloniach greckich, gdzie nie było tradycji prawa zwyczajowego, pierwsi prawodawcy, których zadaniem było stworzenie stałego systemu prawnego. Wśród najsłynniejszych prawodawców wymienia się Ateńczyków Drakona (VII w. przed Chr.), Solona (początek VI w. przed Chr.), a także Spartanina Lykurga (ok. 600 r. przed Chr.), który jest uważany za twórcę ustroju państwa spartańskiego. Szczególną rolę jako prawodawca odegrał w Atenach Solon, któremu obywatele w roku 594 powierzyli przeprowadzenie reform ustawodawczych i politycznych, których celem była ochrona słabych i pokrzywdzonych oraz poskromienie wszechwładnej dotychczas arystokracji.
Kryzys społeczny, ekonomiczny i polityczny, jaki dotknął wiele państwach greckich w ciągu wieku VII doprowadził do powstania tyranii, która była swojego rodzaju formą przejściową między rządami arystokracji a demokracją. Wyraz grecki tyrannos oznaczał władzę monarszą, narzuconą i sprawowaną przez daną osobę, bez podstawy konstytucyjnej. Początkowo w wiekach VII i VI słowo „tyrania” nie miało dla Greków znaczenia ujemnego; dopiero później, w IV w. przed Chr., stało się dla nich przeciwieństwem demokracji, synonimem rządów terroru i niesprawiedliwości.
Tyrani jako uzurpatorzy, którzy nielegalnie zagarnęli władzę i utrzymywali ją siłą, pojawili się w miastach Jonii na zachodnich wybrzeżach Azji Mniejszej: w Milecie, Efezie, a także w Koryncie, Sykionie, Megarze, Atenach, na wyspach Samos, Lesbos, na Sycylii. Zazwyczaj tyrani opierali swoją władzę na szerokich masach ludności, wykorzystywali istniejące prawa i instytucje dla swojej własnej i samowolnej polityki. Przyczyniali się jednak do polepszenia sytuacji najbiedniejszych warstw dzięki robotom publicznym w miastach oraz konfiskowaniu i rozdzielaniu między biedotę wielkich posiadłości rolnych. Znosili długi, brali lud w opiekę przed sądami, odsuwali od władzy i pozbawiali majątków oraz wpływów arystokrację. Zyskiwało im to z jednej strony przychylność i poparcie ludu i z drugiej strony nienawiść arystokratów. Arystoteles w taki sposób określił rolę tyrana: „Ponieważ w skład państwa wchodzą dwa elementy: klasa ludzi ubogich i klasa ludzi zamożnych, tyran powinien wpoić przekonanie w jednych i drugich, że ich pomyślność opiera się na jego władzy, i sprawić, by jedni od drugich nie doznawali żadnej krzywdy…Cel tych wszystkich zabiegów jest jasny: tyran w oczach swoich poddanych powinien być nie tyranem, lecz zarządcą i królem, nie uzurpatorem, lecz opiekunem” (Arystoteles, Polityka V 9, 19, przełożył L. Piotrowicz).
Tyrani greccy otaczali się wybitnymi artystami i poetami, których zapraszali na swoje dwory z różnych stron świata greckiego, organizowali z wielkim przepychem igrzyska i uroczystości religijne. Rządy tyranów były zazwyczaj krótkotrwałe, wyjątkowo tylko w niektórych państwach trwały nawet kilkadziesiąt lat, kończyły się najczęściej ich wygnaniem w wyniku spisku.
Władza w państwie przechodziła wówczas z powrotem w ręce arystokracji.